Có những người ta yêu thương rất nhiều nhưng lại ít khi nói những lời dịu dàng với họ. Có những bữa cơm cả gia đình ngồi cạnh nhau nhưng mỗi người lại đang bận rộn với một thế giới riêng. Và cũng có những thay đổi nơi cha mẹ chỉ được nhận ra vào một ngày nào đó, khi ta bất chợt nhìn thấy mái tóc đã bạc hơn, dáng đi đã chậm hơn hay những câu chuyện quen thuộc bắt đầu được kể đi kể lại nhiều lần.
Có lẽ, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái không phải lúc nào cũng bắt đầu từ việc không còn yêu thương nhau. Đôi khi, chúng ta vẫn thương nhưng không biết cách để hiểu. Chúng ta muốn cha mẹ thay đổi để phù hợp hơn với cuộc sống của mình nhưng lại ít khi dừng lại để tự hỏi cha mẹ đang trải qua điều gì ở chặng đường mà họ đang đi.
Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn của Sa môn Thích Pháp Hòa không đơn thuần là một cuốn sách nói về bổn phận hay chữ hiếu theo những khuôn mẫu quen thuộc. Từ những suy ngẫm mang tinh thần Phật pháp, cuốn sách mở ra một cách nhìn về cha mẹ và gia đình, nơi hiếu không chỉ là làm điều gì đó cho cha mẹ mà còn bắt đầu từ việc học cách hiểu họ.
Đôi nét về tác giả Sa môn Thích Pháp Hòa
Sa môn Thích Pháp Hòa sinh năm 1974 tại Cần Thơ và định cư tại Canada từ năm 1986. Thầy sớm phát nguyện hướng Phật và chính thức xuất gia từ năm 15 tuổi.
Năm 1994, thầy thọ giới Tỳ kheo tại Làng Mai, Pháp. Năm 1999, thầy được Thiền sư Thích Nhất Hạnh truyền đăng. Hiện nay, thầy là Trụ trì Tu viện Trúc Lâm và Tu viện Tây Thiên tại Alberta, Canada.
Thông qua những chia sẻ mang tinh thần Phật pháp gần gũi với đời sống, Thích Pháp Hòa giúp những vấn đề tưởng như quen thuộc được nhìn từ một góc độ khác. Trong Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn, góc nhìn ấy được đặt vào mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, nơi tình thương được bắt đầu bằng sự nhận ra và tiếp tục bằng những hành động cụ thể mỗi ngày.
Nhìn lại mối quan hệ với cha mẹ
Khi còn nhỏ, cha mẹ thường là trung tâm trong thế giới của mỗi người. Những bữa cơm, lời dặn dò, những lần chờ đợi trước cổng nhà hay sự có mặt của cha mẹ dường như là những điều tự nhiên đến mức ta ít khi nghĩ rằng chúng có thể thay đổi.
Nhưng khi trưởng thành, thế giới của con cái ngày càng rộng hơn. Công việc, học tập, những mối quan hệ và những kế hoạch cá nhân dần chiếm phần lớn thời gian. Trong khi đó, cuộc sống của cha mẹ đôi khi lại lặng lẽ thu hẹp theo một cách khác. Những người từng bận rộn chăm sóc con cái có thể bắt đầu có nhiều khoảng thời gian trống hơn, ít hoạt động hơn và mong chờ nhiều hơn vào sự hiện diện của con.
Cuốn sách không cố khiến người đọc cảm thấy có lỗi vì những khoảng cách ấy. Điều mà Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn gợi ra là một lời nhắc nhẹ nhàng rằng, để yêu thương cha mẹ tốt hơn, đôi khi chúng ta cần nhìn cuộc sống từ phía của họ.
Khi nhận ra cha mẹ cũng đang trải qua những thay đổi của tuổi tác, những lo lắng và giới hạn riêng, nhiều điều từng khiến ta khó chịu có thể được nhìn bằng một tâm thế khác. Sự thấu hiểu không đồng nghĩa với việc mọi bất đồng đều biến mất, nhưng có thể giúp ta bớt phán xét và biết cách đối thoại với nhau nhẹ nhàng hơn.
>> Đọc sách Ơn Nghĩa Sinh Thành tại đây.
Chữ hiếu không phải là một việc làm để hoàn thành
Một trong những điểm đáng chú ý của Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn là cách cuốn sách nhìn về hiếu hạnh như một hành trình.
Theo tinh thần Phật pháp được chia sẻ trong sách, hiếu không phải là một vài việc được thực hiện trong những dịp đặc biệt để rồi có thể xem như mình đã hoàn thành bổn phận. Hiếu là quá trình bắt đầu từ sự nhận ra, sau đó đi đến thực hành và dần trở thành cách sống.
Cách nhìn này khiến chữ hiếu trở nên gần gũi hơn với đời sống thường ngày. Đó không chỉ là việc chăm lo về vật chất hay thực hiện những điều lớn lao. Đôi khi, sự quan tâm bắt đầu từ một cuộc trò chuyện mà ta thực sự lắng nghe, một lời nói được cân nhắc trước khi thốt ra hoặc đơn giản là dành thời gian hiện diện bên cha mẹ.
Cuốn sách cũng gợi ra một điều đáng suy nghĩ: thương yêu không phải lúc nào cũng tự nhiên dẫn đến thấu hiểu. Chúng ta có thể yêu một người nhưng vẫn làm họ tổn thương bằng những lời nói thiếu kiên nhẫn. Chúng ta có thể quan tâm nhưng lại áp đặt cách quan tâm mà mình cho là đúng.
Hiểu những thay đổi khi cha mẹ bước vào tuổi xế chiều
Khi cha mẹ già đi, những thay đổi về thể chất thường là điều dễ nhận thấy nhất. Thế nhưng, phía sau những thay đổi ấy còn có những cảm xúc và nỗi lo mà không phải lúc nào cha mẹ cũng nói thành lời.
Cuốn sách gợi người đọc nhìn sâu hơn vào giai đoạn tuổi xế chiều, khi sức khỏe có thể không còn như trước, khi nhiều điều từng có thể làm dễ dàng nay trở nên khó khăn hơn và khi thời gian dường như mang một ý nghĩa khác.
Từ góc nhìn đó, người đọc có thể nhận ra rằng đôi khi sự lặp lại trong lời nói của cha mẹ, những thói quen cũ hay sự khác biệt trong suy nghĩ không đơn thuần là điều để chúng ta khó chịu. Đằng sau đó có thể là một con người đang đi qua một giai đoạn khác của cuộc đời với những nỗi lo, ký ức và sự thay đổi mà chính họ cũng phải học cách thích nghi.
Hiểu không có nghĩa là phải đồng ý với mọi điều cha mẹ làm. Nhưng khi hiểu hơn về hoàn cảnh và những gì họ đang trải qua, chúng ta có thể lựa chọn cách phản ứng bình tĩnh và bao dung hơn.
Biến thấu hiểu thành hành động
Điểm khiến Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn không chỉ dừng lại ở những suy ngẫm là cuốn sách gợi mở cách đưa tình thương vào đời sống thông qua bốn phương diện của Tứ Nhiếp Pháp: Ái ngữ, Bố thí, Lợi hành và Đồng sự.
Những khái niệm mang tinh thần Phật pháp được đặt trong mối quan hệ gần gũi giữa cha mẹ và con cái, từ đó trở thành những gợi ý để người đọc nhìn lại cách mình đang yêu thương.
Ái ngữ
Có lẽ nhiều người từng nhận ra một điều khá lạ: chúng ta có thể rất kiên nhẫn và lịch sự với người ngoài nhưng lại dễ cáu gắt với chính những người thân thiết nhất.
Với cha mẹ cũng vậy. Một câu trả lời ngắn, một lời nói thiếu kiên nhẫn hay thái độ khó chịu đôi khi xuất hiện rất nhanh vì ta cho rằng cha mẹ sẽ luôn ở đó và luôn hiểu cho mình.
Tinh thần Ái ngữ trong cuốn sách gợi nhắc về việc sử dụng lời nói với sự quan tâm và cân nhắc. Không phải lúc nào cũng cần những lời quá lớn lao, đôi khi chỉ là nói chuyện nhẹ nhàng hơn, biết lựa lời trong lúc bất đồng và để cha mẹ cảm nhận được rằng họ vẫn được tôn trọng.
Một mối quan hệ gia đình không phải lúc nào cũng tránh khỏi những khác biệt. Nhưng cách chúng ta nói với nhau có thể quyết định những khác biệt ấy trở thành khoảng cách hay trở thành cơ hội để hiểu nhau hơn.
Bố thí
Khi trưởng thành và có khả năng chăm lo cho gia đình, nhiều người thường nghĩ đến việc báo hiếu thông qua những món quà hoặc sự hỗ trợ về vật chất. Điều đó quan trọng, nhưng cuốn sách cũng gợi mở một cách nhìn rộng hơn về việc trao tặng.
Theo tinh thần được chia sẻ trong Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn, sự quan tâm còn có thể là khả năng mang đến cho cha mẹ cảm giác bình an và được thấu hiểu.
Có những lúc cha mẹ không thiếu một món quà nhưng lại cần một cuộc trò chuyện. Có những khi điều khiến họ vui không phải là con cái làm điều gì thật lớn mà là cảm giác mình vẫn được quan tâm, được hỏi han và được lắng nghe.
Điều này cũng nhắc người đọc rằng yêu thương cha mẹ không nhất thiết phải đồng nghĩa với việc đánh mất bản thân. Chăm sóc và hiếu kính không phải là làm mọi điều theo sự áp đặt của một bên. Một mối quan hệ lành mạnh vẫn cần sự tôn trọng, thấu hiểu và khả năng giữ gìn sự bình an của mỗi người.
Lợi hành
Không phải mọi hành động tốt đều mang lại cảm giác dễ chịu ngay trong khoảnh khắc đầu tiên. Có những việc cần được thực hiện vì lợi ích lâu dài, dù có thể tạo ra những bất đồng hoặc khiến cả hai bên chưa thể ngay lập tức đồng tình.
Tinh thần Lợi hành trong cuốn sách hướng đến việc suy nghĩ về điều thực sự có ích cho cha mẹ thay vì chỉ lựa chọn những gì dễ làm hoặc dễ khiến mọi người hài lòng ở thời điểm hiện tại.
Để làm được điều đó, sự thấu cảm là điều cần thiết. Ta cần nhìn xem cha mẹ thật sự cần gì, điều gì phù hợp với hoàn cảnh của họ và điều gì xuất phát từ mong muốn tốt đẹp của mình nhưng lại có thể trở thành áp đặt.
Những suy ngẫm trong sách cũng gợi cho người đọc ý thức hơn về giá trị của thời gian. Không phải để sống trong lo lắng, mà để nhận ra rằng những điều tưởng như có thể để sau đôi khi cần được bắt đầu từ hôm nay.
Đồng sự
Có mặt bên cạnh một người không chỉ là ngồi trong cùng một không gian.
Trong cuộc sống hiện đại, một gia đình có thể ở cùng nhà nhưng mỗi người lại đang theo đuổi nhịp sống riêng. Những bữa cơm có thể diễn ra trong im lặng. Một cuộc trò chuyện có thể bị ngắt quãng bởi điện thoại hoặc công việc. Chúng ta ở cạnh cha mẹ nhưng không phải lúc nào cũng thật sự hiện diện.
Tinh thần Đồng sự trong cuốn sách gợi nhắc về giá trị của sự có mặt trọn vẹn. Đó là khi ta dành thời gian để nghe cha mẹ kể một câu chuyện, kể cả khi câu chuyện ấy có thể đã từng được nghe trước đó. Đó cũng là khi ta chú ý đến những điều đang diễn ra trong cuộc sống của họ thay vì chỉ hỏi thăm theo thói quen.
Sự hiện diện không cần phải kéo dài hàng giờ mỗi ngày. Điều quan trọng hơn là trong khoảng thời gian dành cho nhau, chúng ta thực sự đặt sự chú ý vào người đối diện.
Một cuốn sách về cha mẹ nhưng cũng là sách để nhìn lại chính mình
Điều khiến Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn có thể chạm đến nhiều người đọc là bởi đây không chỉ là câu chuyện về cha mẹ.
Trong quá trình đọc, mỗi người có thể nhìn thấy một phần của chính mình: những lần trì hoãn một cuộc gọi về nhà, những lúc trả lời cha mẹ bằng sự cáu gắt vì mệt mỏi, những bất đồng chưa được giải quyết hoặc những lời yêu thương vẫn còn ngập ngừng chưa nói.
Cuốn sách không yêu cầu người đọc phải trở thành một người con hoàn hảo. Thay vào đó, hành trình được gợi mở bắt đầu từ việc nhận ra những khoảng cách đang tồn tại.
Có những khoảng cách có thể được thu hẹp bằng một cuộc trò chuyện. Có những tổn thương cần nhiều thời gian hơn để chữa lành. Và cũng có những khác biệt giữa cha mẹ và con cái có thể sẽ không bao giờ hoàn toàn biến mất.
Nhưng sự thấu hiểu có thể thay đổi cách chúng ta bước vào những khác biệt ấy. Thay vì chỉ cố chứng minh ai đúng, đôi khi điều quan trọng hơn là nhận ra người đối diện đang cảm thấy gì.
Lời kết
Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn không chỉ nói rằng hãy yêu thương cha mẹ nhiều hơn. Cuốn sách đi xa hơn khi đặt ra một câu hỏi quan trọng: chúng ta đã thực sự hiểu những người mình yêu thương hay chưa?
Bởi đôi khi, điều khiến một mối quan hệ trở nên xa cách không phải vì tình thương đã biến mất mà vì mỗi người đều mong được người kia hiểu nhưng lại không biết cách bắt đầu.
Thông qua những suy ngẫm về hiếu hạnh, lòng từ bi và sự thấu cảm, Ơn Nghĩa Sinh Thành – Hiểu Để Chưa Muộn gợi người đọc quay trở về với những điều gần gũi nhất. Một lời nói nhẹ nhàng hơn, một cuộc trò chuyện được lắng nghe trọn vẹn hay một khoảng thời gian thật sự dành cho cha mẹ có thể là những điều rất nhỏ, nhưng đôi khi chính từ những điều nhỏ ấy, sự yêu thương được nuôi dưỡng mỗi ngày.
Và có lẽ, ý nghĩa đáng nhớ nhất mà cuốn sách để lại chính là lời nhắc rằng yêu thương không chỉ nằm trong những gì ta cảm nhận trong lòng. Yêu thương còn cần được hiểu, được nói ra và được thể hiện khi chúng ta vẫn còn cơ hội để làm điều đó.
Ghé blog Fahasa để xem thêm nhiều nội dung bổ ích khác!
Bài viết liên quan:
> Review sách “Lá Nằm Trong Lá”: Cuốn sách viết cho những rung cảm đầu đời
> Review sách “Chia Sẻ Từ Trái Tim”: Tìm về sự bình an qua những bài học Phật pháp
