Tác giả Nguyễn Chí Vịnh và những cuốn sách tiêu biểu

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh (1959–2023), nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, không chỉ được biết đến như một nhà lãnh đạo quân sự xuất sắc mà còn là một tác giả tài năng, để lại dấu ấn sâu đậm trong lĩnh vực văn học lịch sử và hồi ký. Với vốn hiểu biết sâu rộng về lịch sử, tình báo và chính sách quốc phòng, ông đã mang đến cho độc giả những tác phẩm vừa giàu tính lịch sử, vừa đậm chất nhân văn. Những cuốn sách tiêu biểu của ông không chỉ là những ghi chép về lịch sử mà còn là những câu chuyện truyền cảm hứng, khắc họa tinh thần yêu nước, lý tưởng cách mạng và những bài học sâu sắc về lòng trung hiếu.

Tác giả Nguyễn Chí Vịnh – Người kể chuyện lịch sử từ góc nhìn của người trong cuộc

Nguyễn Chí Vịnh, con trai duy nhất của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, sinh ra tại Huế năm 1959 và lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Sự nghiệp của ông gắn liền với ngành tình báo quốc phòng, nơi ông từng đảm nhiệm vai trò Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo Quốc phòng (Tổng cục II) trước khi trở thành Thứ trưởng Bộ Quốc phòng phụ trách đối ngoại. Với học hàm Giáo sư, Tiến sĩ chuyên ngành Quan hệ Quốc tế, ông không chỉ là một nhà lãnh đạo quân sự mà còn là một trí thức có tầm nhìn sâu sắc về lịch sử, văn hóa và chính sách quốc phòng.

Điều làm nên sự khác biệt trong các tác phẩm của Nguyễn Chí Vịnh là góc nhìn của “người trong cuộc”. Ông không chỉ kể lại các sự kiện lịch sử mà còn truyền tải những cảm xúc, suy tư và trải nghiệm cá nhân, mang đến sự chân thực và gần gũi cho độc giả. Văn phong của ông giản dị, mộc mạc nhưng đầy sức hút, kết hợp giữa sự chính xác của sử liệu và sự sinh động của những câu chuyện kể. Qua các tác phẩm, ông không chỉ ghi lại những chiến công mà còn khắc họa những giá trị nhân văn, tình thầy trò, tình đồng đội và tinh thần trách nhiệm với đất nước.

3 cuốn sách tiêu biểu của tác giả Nguyễn Chí Vịnh

1. Người Thầy

Cuốn sách “Người Thầy” ra mắt vào tháng 2/2023, là tác phẩm văn học đầu tay của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, được Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân phát hành. Cuốn sách là một lời tri ân sâu sắc dành cho người thầy của ông – Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Đặng Trần Đức, bí danh Ba Quốc, một trong những “át chủ bài” của ngành tình báo quốc phòng Việt Nam. Với gần 500 trang, được chia thành 7 chương, tác phẩm không chỉ kể về những chiến công thầm lặng của ông Ba Quốc mà còn khắc họa mối quan hệ thầy trò đầy cảm xúc giữa ông và Nguyễn Chí Vịnh trong hơn 20 năm gắn bó (từ 1984 đến 2004).

“Người Thầy” là một tác phẩm hồi ký, nhưng được viết dưới dạng truyện kể, gần gũi và dễ đọc như một cuốn sử ký sống động. Tác giả không tập trung liệt kê các chiến công theo kiểu “báo cáo thành tích” mà chọn lọc những sự kiện tiêu biểu, kết hợp với những câu chuyện đời thường để khắc họa chân dung ông Ba Quốc – một nhà tình báo xuất sắc, một người thầy nghiêm khắc nhưng giàu lòng nhân ái. Một số chiến công nổi bật của ông Ba Quốc được nhắc đến trong sách bao gồm:

• Trước năm 1975: Ông Ba Quốc, với vai trò sĩ quan tình báo trong cơ quan mật vụ của chính quyền Sài Gòn, đã kịp thời báo tin giúp một cán bộ cấp cao của cách mạng miền Nam (sau này là Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh) thoát khỏi vòng vây của kẻ thù.

• Sau năm 1975: Ông dự báo chính xác về cuộc tấn công của Khmer Đỏ vào biên giới Tây Nam Việt Nam, giúp lãnh đạo cấp cao chuẩn bị đối phó kịp thời.

• Tại Campuchia: Ông tiếp tục công tác tình báo và trực tiếp dìu dắt Nguyễn Chí Vịnh, khi đó là một sĩ quan trẻ, trong những nhiệm vụ đầy thử thách.

Ngoài những chiến công, cuốn sách còn làm nổi bật khía cạnh con người của ông Ba Quốc. Ông là một người sống “ăn tình báo, ngủ tình báo, sống tình báo”, nhưng cũng rất đời thường, với tình cảm sâu đậm dành cho gia đình, đồng đội và đất nước. Một chi tiết xúc động là câu chuyện về hai người vợ của ông Ba Quốc – bà Xuân ở miền Nam và người vợ ở miền Bắc – cùng sáu người con. Mối quan hệ giữa hai gia đình được mô tả là “chừng mực, hòa thuận”, thể hiện sự cao thượng và tình cảm sâu sắc của những người phụ nữ đứng sau một nhà tình báo.

Nguyễn Chí Vịnh cũng chia sẻ về hành trình viết sách, một quá trình “thai nghén” hơn 20 năm. Ông đã ghi chép tỉ mỉ những ký ức, câu chuyện và bài học từ ông Ba Quốc, từ những buổi trò chuyện “trà dư tửu hậu” đến những lần cùng thầy tham gia các nhiệm vụ quan trọng. Cuốn sách không chỉ là lời tri ân dành cho người thầy mà còn là món quà dành cho thế hệ trẻ, giúp họ hiểu hơn về giá trị của hòa bình và những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước.

“Người Thầy” đã tạo nên một hiện tượng khi ra mắt, với hơn 6,000 bản được bán ra chỉ trong vài ngày. Cuốn sách nhận được sự đón nhận nồng nhiệt từ độc giả, từ các cựu chiến binh, đồng nghiệp của Nguyễn Chí Vịnh đến những bạn trẻ yêu lịch sử. Tác phẩm được đánh giá cao bởi văn phong giản dị, chân thành và cách kể chuyện tự nhiên, tạo cảm giác gần gũi nhưng không kém phần sâu sắc. Đặc biệt, cuốn sách còn được đưa vào danh sách bình chọn Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VII năm 2024, minh chứng cho giá trị văn học và lịch sử của tác phẩm.

> Mua sách Người Thầy tại đây.

2. Hành Trình Vì Hòa Bình

Cuốn sách thứ hai của tác giả Nguyễn Chí Vịnh, “Hành Trình Vì Hòa Bình”, được Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân phát hành vào tháng 1/2025, sau khi ông qua đời vào tháng 9/2023. Đây là tác phẩm cuối cùng của ông, được gia đình và Nhà xuất bản hoàn thiện dựa trên bản thảo ông để lại. Cuốn sách kể lại hành trình hơn 10 năm của Quân đội Nhân dân Việt Nam tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc, trong đó Nguyễn Chí Vịnh là “kiến trúc sư” chính, người đặt nền móng cho lực lượng “mũ nồi xanh” Việt Nam.

“Hành Trình Vì Hòa Bình” gồm 6 chương, trong đó 5 chương là hồi ức của tác giả và chương cuối là những bài viết cảm nhận từ các đồng nghiệp và độc giả về bản thảo. Các chương được đặt tên rất gợi hình: “Dò đường”, “Chuẩn bị và lên đường”, “Chuyện kể từ châu Phi”, “Nhìn lại và suy ngẫm”, và “Hành trình tiếp nối”. Qua những câu chuyện này, Nguyễn Chí Vịnh tái hiện quá trình đầy gian nan để vượt qua rào cản tư duy, xây dựng và triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình của Việt Nam tại các phái bộ quốc tế, đặc biệt là ở châu Phi.

Cuốn sách không chỉ kể về những nhiệm vụ gian truân mà còn khắc họa lòng can đảm, tinh thần nhân văn và ý chí kiên cường của các chiến sĩ “mũ nồi xanh”. Tác giả dành nhiều thời lượng để kể về những đồng đội, những con người bình dị nhưng đã làm nên những điều phi thường trong các sứ mệnh quốc tế. Qua đó, ông nhấn mạnh giá trị của hòa bình và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ hòa bình thế giới.

Một điểm nhấn đáng chú ý là lời giới thiệu của Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, người khẳng định rằng cuốn sách không chỉ là tài liệu lịch sử mà còn là “lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi chúng ta đối với hòa bình”. Tác phẩm cũng phản ánh tầm nhìn chiến lược của Nguyễn Chí Vịnh trong việc nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, thông qua các hoạt động gìn giữ hòa bình và hợp tác quốc phòng.

Dù được xuất bản sau khi tác giả qua đời, “Hành Trình Vì Hòa Bình” vẫn mang đậm dấu ấn của Nguyễn Chí Vịnh – một người luôn đặt lợi ích quốc gia lên trên hết. Cuốn sách không chỉ là một tài liệu quý giá về lịch sử quân sự mà còn là nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ, đặc biệt là các chiến sĩ trong quân đội, để tiếp tục cống hiến cho lý tưởng hòa bình.

> Mua sách Hành Trình Vì Hòa Bình tại đây.

3. Những Câu Chuyện Về Đại Tướng Nguyễn Chí Thanh

Cuốn sách “Những Câu Chuyện Về Đại Tướng Nguyễn Chí Thanh” ra mắt năm 2024 bởi Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, là một trong những tác phẩm tâm huyết nhất của tác giả Nguyễn Chí Vịnh, được ông chủ biên dù đã lâm bệnh nặng trong những năm cuối đời. Cuốn sách được xuất bản nhân dịp kỷ niệm 110 năm ngày sinh của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh (1/1/1914–1/1/2024), nhằm tri ân và làm sống lại ký ức về một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc của cách mạng Việt Nam. Với 10 chương và 99 câu chuyện, tác phẩm là tập hợp những hồi ức, tư liệu và giai thoại được sưu tầm từ gia đình, đồng đội và những người từng làm việc với Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, được kể lại qua lăng kính của người con Nguyễn Chí Vịnh.

“Những Câu Chuyện Về Đại Tướng Nguyễn Chí Thanh” không phải là bức chân dung sống động, đa chiều về con người và sự nghiệp của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh. Cuốn sách được sắp xếp theo dòng chảy thời gian và các lĩnh vực công tác của ông, từ những ngày đầu tham gia cách mạng tại Thừa Thiên Huế, đến vai trò lãnh đạo trong quân đội, nông nghiệp và văn hóa. Mỗi phần chứa đựng những câu chuyện ngắn, được biên soạn từ hồi ức của Nguyễn Chí Vịnh, gia đình và các tư liệu quý giá từ đồng đội, đồng chí. Một số câu chuyện nổi bật trong sách bao gồm:

• Những ngày đầu cách mạng: Cuốn sách mở đầu bằng những câu chuyện về thời thanh niên của Nguyễn Vịnh (tên khai sinh của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh) bên dòng sông Bồ, nơi ông xây dựng các cơ sở cách mạng tại Thừa Thiên Huế. Một giai thoại xúc động kể về mẹ của ông, bà Thiển, người đã mất một ngón tay khi dũng cảm đối mặt với súng của quân Pháp để bảo vệ con trai và lý tưởng cách mạng. Câu nói của bà khi gặp Bác Hồ – “Đúng là mẹ nào con ấy” – trở thành một điểm nhấn đầy cảm xúc, thể hiện tinh thần bất khuất của gia đình Nguyễn Chí Thanh.

• Tình cảm với văn nghệ sĩ: Đại tướng Nguyễn Chí Thanh được mệnh danh là “vị tướng phong trào”, không chỉ bởi tài năng lãnh đạo quân sự mà còn bởi sự gắn bó với văn hóa và nghệ thuật. Cuốn sách kể lại những lần ông gặp gỡ các văn nghệ sĩ như Minh Huệ, Tố Hữu, và khuyến khích họ sáng tác để “xây dựng con người mới, truyền bá đạo đức mới, tư tưởng mới”. Một câu chuyện đáng nhớ là khi ông giao nhiệm vụ cho Tạp chí Văn nghệ Quân đội, nhấn mạnh rằng “văn nghệ không phải vật chất nhưng có sức mạnh hơn cả một sư đoàn”.

• Chiến thuật “Nắm thắt lưng địch mà đánh”: Là người đề ra phương châm chiến lược này, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã để lại dấu ấn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Cuốn sách kể lại những câu chuyện về cách ông chỉ đạo chiến trường miền Nam với tư duy táo bạo, sáng tạo, dựa vào lòng dân để tổ chức chiến tranh du kích và giành chiến thắng trước kẻ thù hùng mạnh.

• Tình cảm gia đình: Dù là một vị tướng bận rộn với trọng trách quốc gia, Nguyễn Chí Thanh vẫn là một người cha, người chồng tận tụy. Cuốn sách kể lại những lá thư ông gửi từ miền Nam cho gia đình, trong đó không bao giờ chúc con cái “may mắn” hay “thành đạt”, mà chỉ dặn dò về sự khiêm tốn và chăm chỉ lao động. Một câu chuyện xúc động là khi ông nghiêm khắc dạy con cái về việc tôn trọng người khác, như lần bắt con quỳ giữa sân vì hỗn với chú bảo vệ.

“Những Câu Chuyện Về Đại Tướng Nguyễn Chí Thanh” không nhằm mục đích “tô vẽ” hình ảnh của Đại tướng, mà như chính Nguyễn Chí Vịnh chia sẻ, cuốn sách được viết “với mong muốn độc giả, đặc biệt là những bạn trẻ, có thêm một góc nhìn khác, chân thực và gần gũi hơn về những con người thuộc thời đại Hồ Chí Minh”. Tác phẩm đã thành công trong việc khắc họa Nguyễn Chí Thanh như một “con đại bàng bay trên trời cao, có tầm nhìn xa, trông rộng, lại thấy được những cái cụ thể trên mặt đất”, theo lời nhận xét của Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Cuốn sách không chỉ là một tài liệu lịch sử quý giá mà còn là một nguồn cảm hứng, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những hy sinh, cống hiến và lòng yêu nước của các thế hệ cha ông. Đặc biệt, những câu chuyện đời thường về Đại tướng – như sự gần gũi với đồng bào, tình yêu dành cho quê hương, hay cách ông dạy dỗ con cái – mang đến một hình ảnh rất “người” về một vị tướng lẫy lừng, khiến độc giả cảm nhận được sự ấm áp và nhân văn.

Tác phẩm cũng được đánh giá cao bởi tính chân thực, nhờ vào nguồn tư liệu đáng tin cậy từ gia đình và những người từng làm việc với Đại tướng. Dù Nguyễn Chí Vịnh đã qua đời trước khi cuốn sách hoàn thiện, tâm huyết của ông trong việc lưu giữ ký ức về cha mình đã được gia đình và Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân tiếp nối, mang đến một tác phẩm trọn vẹn và ý nghĩa.

> Mua sách Những Câu Chuyện Về Đại Tướng Nguyễn Chí Thanh tại đây.

Phong cách viết và thông điệp xuyên suốt

Phong cách viết của tác giả Nguyễn Chí Vịnh được đánh giá là giản dị, chân thành nhưng giàu cảm xúc. Ông không sử dụng ngôn từ hoa mỹ hay phô trương, mà tập trung vào việc kể chuyện một cách tự nhiên, gần gũi. Những câu chuyện của ông thường bắt đầu từ những chi tiết đời thường – như một bữa cơm gia đình, một lá thư từ chiến trường, hay một buổi trò chuyện với thầy – nhưng qua đó làm nổi bật những bài học lớn về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và tình cảm con người. Điều này khiến các tác phẩm của ông dễ dàng chạm đến trái tim của nhiều đối tượng độc giả, từ các cựu chiến binh đến thế hệ trẻ.

Thông điệp xuyên suốt trong các tác phẩm của Nguyễn Chí Vịnh là lòng yêu nước, sự cống hiến và tinh thần trách nhiệm với lịch sử. Ông nhấn mạnh rằng lịch sử không chỉ là những sự kiện khô khan mà là những câu chuyện về con người, về những hy sinh thầm lặng và những lý tưởng cao đẹp. Qua “Những Câu Chuyện Về Đại Tướng Nguyễn Chí Thanh”, ông đặc biệt muốn thế hệ trẻ hiểu về thời đại Hồ Chí Minh – một thời kỳ vàng son của cách mạng Việt Nam, nơi những con người như Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã sống và cống hiến hết mình cho đất nước.

Lời kết