Lược Sử Lãi Suất - Câu Chuyện Về Dòng Vốn Và Cách Tiền Bạc Định Hình Thế Giới Hiện Đại
Cuốn sách Lược sử lãi suất của Edward Chancellor đưa người đọc ngược dòng 5.000 năm tài chính nhân loại – từ những giao dịch đầu tiên ở Lưỡng Hà cổ đại cho đến các cuộc khủng hoảng hiện đại.
Tác giả tìm về buổi bình minh của lãi suất: lãi suất đã ra đời như thế nào, được tính toán ra sao, theo đó, lãi suất trải dài từ 5% tới 240% trên các khoản vay. Ông cũng tìm được mô hình của lãi suất thông qua các biểu đồ lãi suất cho từng thời kỳ, thường giảm khi phát triển và tăng trong thời kỳ suy thoái và sụp đổ.
Tác giả cũng đưa ra các quan điểm về lãi suất thông qua chính thuật ngữ ở các nền văn minh lớn gọi khoản tiền này. Trong nhiều thế kỷ, tiền lãi hầu như đều bị coi là thứ xấu xa, và những người cho vay lấy lãi đều bị ghét bỏ bởi hầu hết những bộ óc vĩ đại cũng như bởi cả cánh tả và cánh hữu. Có thể coi Lược sử lãi suất như một bản “điều trần” nhằm làm sáng tỏ bản chất của lãi suất và lấy lại “công bằng” cho công cụ tài chính vô cùng hữu hiệu này.
Điểm đặc sắc của cuốn sách
- Lược sử lãi suất tái định nghĩa lãi suất như "giá của thời gian" và thước đo cốt lõi điều phối nguồn lực, định giá rủi ro xuyên suốt 5.000 năm lịch sử.
- Cuốn sách đi sâu phân tích cách môi trường tiền rẻ vô tình bảo bọc các doanh nghiệp kém hiệu quả sống dai dẳng, đồng thời làm lu mờ hoàn toàn các tiêu chuẩn đánh giá rủi ro chuẩn mực của thị trường tài chính.
- Từ cơn sốt Mississippi cổ đại đến các cuộc suy thoái cận đại, cho đến những cuộc khủng hoảng tài chính trong hai thập niên gần đây, tác giả phơi bày quy luật lặp đi lặp lại của lòng tham con người khi đối mặt với nguồn vốn dễ dãi, biến thị trường thành sòng bạc thay vì nơi phân bổ nguồn lực hiệu quả.
- Khi giá vốn bị kìm hãm nhân tạo, dòng tiền thông minh bị bẻ lái khỏi các hoạt động sản xuất thực tế và đổi mới sáng tạo để chảy mạnh vào tài sản đầu cơ, làm xói mòn năng suất dài hạn và bóp nghẹt sức sống của nền kinh tế thực.
- Tất cả những nội dung đặc sắc này được tác giả viết dưới văn phong châm biếm sắc sảo và mang tính phản biện cao, lối viết giàu tính triết lý, và cấu trúc chặt chẽ dựa trên những bằng chứng thực nghiệm
Text bìa:
Lãi suất không đơn thuần là giá của tiền mà chính là “giá của thời gian”. Khi dòng chảy thời gian bị định giá sai lệch bằng những dòng vốn dễ dãi, toàn bộ hệ thống kinh tế phải trả giá đắt.
Trong Lược sử lãi suất, chuyên gia tài chính Edward Chancellor sẽ đưa độc giả vào một cuộc khảo cứu lịch sử toàn diện để thấy định chế vay mượn này đã định hình cấu trúc thế giới hiện tại ra sao. Hành trình ấy trải dài từ thời cổ đại, khi cho vay lấy lãi bị coi là hành vi bóc lột tàn nhẫn, đẩy con người vào cảnh nô lệ, cho đến sự trỗi dậy của chủ nghĩa tư bản – nơi lãi suất trở thành động lực thúc đẩy tích lũy, định lượng rủi ro và định giá tài sản.
Thế nhưng hai thập niên gần đây, thế giới đã chứng kiến một nghịch lý nguy hiểm: lãi suất bị kéo xuống mức thấp chưa từng có. Kỷ nguyên “tiền rẻ” sau cuộc khủng hoảng năm 2007-2008 đang tạo ra những tổn thương mang tính hệ thống: năng suất lao động sụt giảm, bất bình đẳng xã hội gia tăng và các bong bóng tài sản liên tục phình to.
Giữa bối cảnh thế giới tài chính rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan, Lược sử lãi suất như một cuốn sử biên niên, soi chiếu những biến động của lãi suất suốt chiều dài lịch sử, giúp giải mã phần nào cuộc khủng hoảng hiện đại.
Đối tượng của cuốn sách
- Giới chuyên gia, nhà đầu tư dài hạn và các nhà quản lý quỹ, những người cần biết rõ nguyên nhân dẫn tới các cuộc khủng hoảng, cần tài liệu để phân tích hệ lụy dài hạn từ chính sách thao túng lãi suất…
- Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên tài chính - ngân hàng có nhu cầu tìm hiểu về bức tranh tài chính toàn cảnh và lịch sử của lãi suất nhằm phục vụ cho công tác chuyên môn và học thuật.
- Độc giả phổ thông yêu thích chủ đề tài chính, tìm đến sách như một hành trình khám phá thế giới qua những sự kiện và vấn đề kinh tế lớn.
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Edward Chancellor
Nhà báo, nhà sử học tài chính và chuyên gia chiến lược đầu tư.
Ông tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành Lịch sử hiện đại tại Trường Trinity thuộc Đại học Cambridge, và lấy bằng Thạc sĩ Triết học tại Trường St Antony thuộc Đại học Oxford.
Ông từng làm việc tại ngân hàng Lazard Brothers, tập đoàn quản lý đầu tư GMO, và hiện là nhà bình luận tài chính cho Reuters Breakingviews, cộng tác viên định kỳ của Wall Street Journal, Financial Times...
Ông được trao Giải thưởng Báo chí George Polk vào năm 2008.
Edward Chancellor còn là tác giả của nhiều cuốn sách tài chính kinh điển như: Devil Take the Hindmost (được New York Times bình chọn là cuốn sách tiêu biểu của năm).
Tác phẩm mới nhất của ông, The Price of Time lọt vào danh sách đề cử Sách Kinh doanh của năm do Financial Times bình chọn năm 2022, và đoạt Giải thưởng Hayek năm 2023.
NHỮNG TRÍCH ĐOẠN NỔI BẬT TRONG SÁCH
Mỗi quốc gia có mặt bằng lãi suất riêng, phần lớn phản ánh lịch sử lạm phát và vỡ nợ của họ. Những khác biệt giữa các mức lãi suất chủ yếu liên quan đến rủi ro và mối liên hệ giữa chúng cũng thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên, nếu có thể được nói đến “mặt bằng giá cả”, được cấu thành từ giá của vô số hàng hóa và dịch vụ, thì lãi suất cũng là cách gọi tắt chấp nhận được khi bàn về toàn bộ phổ lãi suất.
Luận điểm trong cuốn sách này cho rằng tiền lãi là cần thiết để định hướng việc phân bổ vốn, và nếu không có tiền lãi thì không thể định giá được các khoản đầu tư. Là một “Phần thưởng cho sự trì hoãn tiêu dùng”, tiền lãi tạo động lực tiết kiệm. Tiền lãi cũng là chi phí đòn bẩy tài chính và là cái giá của rủi ro. Liên quan đến việc điều tiết thị trường tài chính, sự tồn tại của tiền lãi ngăn các ngân hàng và nhà đầu tư chấp nhận rủi ro quá mức. Trên thị trường ngoại hối, lãi suất giúp cân bằng dòng vốn giữa các quốc gia. Tiền lãi cũng tác động đến sự phân phối thu nhập và của cải. Theo Bastiat, một mức lãi suất rất thấp có thể có lợi cho người giàu, cũng là nhóm người có khả năng tiếp cận các nguồn tín dụng, nhiều hơn là cho người nghèo.
Trong bất kỳ xã hội nào có chế độ sở hữu tư nhân, dù là ở Lưỡng Hà hay các nền văn minh sau này, việc trả lãi là cần thiết để khuyến khích mọi người cho vay nguồn lực của mình. Nếu không có tiền lãi, chắc chắn họ sẽ tích trữ vốn.
Đối với các nhà hoạch định chính sách thế kỷ 21, lãi suất đơn thuần là một đòn bẩy dùng để kiểm soát lạm phát và điều chỉnh sản lượng kinh tế. Tuy nhiên, việc hiểu về nguồn gốc Babylon của tiền lãi ắt sẽ khiến chúng ta phải suy ngẫm lại. Tiền lãi luôn tồn tại vì các nguồn lực luôn khan hiếm và cần được phân bổ theo cách nào đó, bởi của cải được phân phối không đồng đều giữa người cho vay và người vay, và bởi, như Bohm-Bawerk nói, “tiền lãi là linh hồn của tín dụng”. Tiền lãi tồn tại vì các khoản vay có thể sinh lời, và ngay cả khi không thể sinh lời thì vẫn có giá trị. Nó tồn tại vì những người nắm giữ vốn cần được khuyến khích cho vay, và vì cho vay là một hoạt động đầy rủi ro. Nó tồn tại vì sản xuất cần thời gian trong khi con người vốn dĩ thiếu kiên nhẫn.
ĐÁNH GIÁ/NHẬN XÉT CỦA BÁO CHÍ/CHUYÊN GIA
“Một lý giải xuất sắc về giá trị của tiền bạc và thời gian… một lịch sử vô cùng cuốn hút về vấn đề lớn nhất mà các thị trường đang phải đối mặt ngày nay.”
– Merryn Somerset Webb, Tổng biên tập MoneyWeek
THÔNG TIN KHÁC VỀ TÁC GIẢ/TÁC PHẨM
Giải thưởng:
- Lọt vào Danh sách đề cử Sách Kinh doanh của năm do Financial Times bình chọn năm 2022
- Đoạt Giải thưởng Hayek năm 2023.
Những câu nói nổi bật trong sách:
“Thế giới của chúng ta trong thời đại sau này sẽ suy đồi; hối lộ và tham nhũng sẽ phổ biến, con cái không còn vâng lời cha mẹ nữa; ai ai cũng muốn viết sách, và ngày tận thế đang ngày một hiển lộ.”--- Bia khắc Assyrian, khoảng năm 2.800 trước Công nguyên
“Có lẽ trong cả nước không có ai suy ngẫm về tiền lãi nhiều đến vậy. Margayya dành trọn tâm trí cho nó. Đêm ngày ông đều trầm ngâm ngẫm nghĩ. Càng nghĩ ông càng thấy nó là điều kỳ diệu vĩ đại nhất của tạo hóa. Trong đó hội tụ những bí ẩn về sự ra đời và sinh sôi của nó. Nếu không, làm sao có thể giải thích được việc một trăm rupee tiền tiết kiệm gửi trong ngân hàng theo thời gian lại có thể trở thành một trăm hai mươi rupee? Nó giống như mùa màng chín dần. Margayya cảm thấy trong mỗi đồng rupee đều chứa mầm mống của một đồng rupee khác và trong đồng rupee đó lại chứa mầm mống của một đồng rupee khác nữa và cứ như thế đến vô tận. Nó giống như một bầu trời với vô vàn vì sao và bên trong mỗi vì sao là một bầu trời vô tận khác rồi bên trong mỗi bầu trời vô tận đó là vô vàn các vì sao... Nó phảng phất một nhận thức huyền bí. Nó khiến ông cảm thấy mình là một phần của một sự tồn tại bất tận.” --- R. K. Narayan, The Financial Expert (Chuyên gia tài chính), 1952
“Khi tiền được cho vay theo một khế ước nhằm nhận về... một khoản tiền lớn hơn như một sự đền bù cho việc sử dụng khoản tiền đó, thì khoản tăng thêm đó thường được gọi là tiền lãi bởi những người cho rằng điều đó hợp pháp, và được gọi là cho vay nặng lãi bởi những người không cho nó là hợp pháp.”---Sir William Blackstone, Commentaries on the Laws of England (Bình luận về Pháp luật Anh), 1765
