Kinh Tế Học Hài Hước - Khám Phá Mọi Hiện Tượng Xã Hội Từ Góc Nhìn Của Nhà Kinh Tế Học
Cuốn sách này không có một chủ đề xuyên suốt hay liên kết liền mạch giữa các phần. Cuốn sách đưa ra nhiều vấn đề dưới dạng những câu hỏi thú vị và hoàn toàn đời thường, không một “dấu hiệu” gì báo trước về kinh tế học. Nhưng thực chất lại là một cái nhìn độc đáo về đời sống theo quan điểm của kinh tế học.
Các chủ điểm của cuốn sách
Với lối kể chuyện cuốn hút và cái nhìn sắc sảo, Levitt và Dubner cho thấy bản chất của kinh tế học, chính là khoa học về động lực: cách con người đạt được điều họ muốn hoặc cần, đặc biệt khi người khác cũng muốn hoặc cần cùng một thứ.
Cuốn sách sẽ khám phá “mặt khuất” của mọi sự vật hiện tượng: cơ chế vận hành bên trong một băng đảng ma túy, những ngộ nhận về tài trợ tranh cử, dấu hiệu đặc trưng của một giáo viên gian lận…
Điểm chung nối liền tất cả những câu chuyện ấy là niềm tin rằng thế giới hiện đại, cho dù vô cùng phức tạp và dối trá, không phải là điều bất khả tri hay không thể hiểu nổi; trái lại, nếu đặt đúng câu hỏi, nó còn hấp dẫn hơn ta tưởng nhiều. Chỉ cần ta thay đổi cách nhìn mà thôi. Từ đó chúng ta sẽ:
- Khám phá những động cơ kinh tế ẩn sau hành vi phổ biến của con người từ góc độ của nhà kinh tế học
- Lý giải hành vi con người qua động cơ và dữ liệu
- Tìm hiểu sự gian lận từ trong các học đường đến thế giới tội phạm: giải mã hành vi con người bằng tư duy của nhà kinh tế học.
Đối tượng của cuốn sách:
- Những người thích tư duy phân tích và phản biện: những người luôn đặt câu hỏi tại sao trước mọi hiện tượng xã hội, không dễ dàng chấp nhận điều hiển nhiên đúng, thích lập luận dựa trên dữ liệu và logic.
- Những người quan tâm đến các vấn đề kinh tế – xã hội: sinh viên hoặc người học các ngành kinh tế, xã hội học; những người muốn hiểu cách kinh tế học giải thích các vấn đề như tội phạm, giáo dục, hành vi…
- Những người làm trong các lĩnh vực kinh doanh, người làm chính sách, quản lý, marketing, giáo dục…: những người quan tâm đến động cơ hành vi con người để áp dụng thực tế.
- Bất cứ ai thích sách phi hư cấu, quan tâm đến kinh tế học cũng như việc lý giải các hiện tượng xã hội thông qua kinh tế học.
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Steven D. Levitt (1967)
một nhà kinh tế học người Mỹ, Giáo sư Kinh tế học danh dự William B. Ogden tại Đại học Chicago.
Năm 2003, Levitt đoạt giải thưởng John Bates Clark, vinh danh các nhà kinh tế học của Mỹ có tầm ảnh hưởng nhất độ tuổi dưới 40.
Năm 2006, ông được tạp chí Time bầu chọn là một trong “100 Người định hình thế giới của chúng ta”.
Stephen J. Dubner (1963)
một tác giả, nhà báo, người dẫn chương trình podcast và phát thanh người Mỹ. Ông thường xuyên viết bài cho New York Times và The New Yorker.
Ông là đồng tác giả của loạt sách nổi tiếng Freakonomics và cũng là người dẫn chương trình ăn khách Freakonomics Radio.
ĐÁNH GIÁ/ NHẬN XÉT CỦA BÁO CHÍ/CHUYÊN GIA
“Một tác phẩm hấp dẫn và luôn luôn thú vị, giàu tri thức, chứa nhiều điều ngạc nhiên… “Kinh tế học hài hước là một loạt những ý tưởng lôi cuốn.” --Washington Post Book World
“Chúng ta luôn tin rằng mình biết thế giới chuyển động ra sao nhưng sự thực là chúng ta không hề biết… Kinh tế học hài hước đã dùng khoa học của kinh tế và số liệu cụ thể để thách thức những giả thuyết của chúng ta về mọi thứ… Bạn sẽ không chỉ thu về một số thông tin đáng tin cậy mà còn thấy nhiều ánh mắt chỉ trích đối với những vấn đề có thực.” -- Harvard Business Review
“Steven Levitt có một trí tuệ thú vị nhất nước Mỹ, và việc đọc Kinh tế học hài hước thì giống như chuẩn bị đi tản bộ thư giãn với anh ta vào một ngày hè đầy nắng. Khi Steven vẫy tay trong không khí, anh ta sẽ biến tất cả mọi điều mà bạn từng cho là đúng thành sai. Hãy chuẩn bị sẵn tinh thần để sửng sốt đi!” -- Malcolm Gladwell
“Kinh tế học hài hước trình bày những phát hiện của Levitt bằng ngôn ngữ gần gũi và thực tế. Đó là một tác phẩm tuyệt vời và rất thú vị, giàu nhận thức, ẩn chứa nhiều điều ngạc nhiên… Kinh tế học hài hước là tập hợp của những ý tưởng lôi cuốn.” -- Houston Chronicle
“Một cuốn sách kinh tế dành cho cả kiểu người đồng bóng lẫn lập dị … Được trang bị với thái độ của người chuyên giải quyết vấn đề nan giải và các công cụ của kinh tế thống kê, Levitt đã tìm ra những cách khác biệt để giải quyết các câu hỏi …Kinh tế trong tầm tay của ông là một công cụ cho tính tò mò thay vì trở thành kinh tế chính trị.” -- Fortune
TRÍCH ĐOẠN
Có ba dạng động cơ cơ bản: kinh tế, xã hội và đạo đức. Một động cơ đơn giản thường sẽ bao gồm cả ba dạng này. Hãy nghĩ đến chiến dịch chống hút thuốc lá trong những năm gần đây. Việc tính thêm khoản “thuế tội lỗi” 3 đô-la cho mỗi bao thuốc là một động cơ kinh tế mạnh mẽ ngăn chặn việc mua thuốc lá. Việc cấm hút thuốc lá trong nhà hàng và quán bar là một động cơ xã hội có tác động mạnh mẽ. Và khi chính phủ Hoa Kỳ khẳng định rằng bọn khủng bố đã kiếm tiền bằng cách bán thuốc lá chợ đen, điều đó trở thành một động cơ đạo đức gây chấn động.
Tất cả chúng ta đều học cách đáp lại những động cơ theo cả cách tích cực và tiêu cực ngay từ khi bước vào cuộc sống. Nếu chạm phải lò sưởi, bạn có thể bị bỏng tay. Nếu mang từ trường về nhà một điểm A, bạn sẽ có được một chiếc xe đạp mới. Nếu bị phát hiện ngoáy mũi trong lớp học, bạn sẽ bị cười nhạo. Nếu lập một đội bóng rổ, bạn sẽ thăng tiến trên các nấc thang xã hội. Nếu vi phạm giờ giới nghiêm, bạn sẽ bị cấm túc.
Gian lận có thể là hoặc không phải là bản chất của con người, nhưng chắc chắn nó là một nét nổi bật trong mọi sự nỗ lực của con người. Gian lận là hành vi kinh tế căn bản: có nhiều hơn mà chỉ phải trả ít hơn. Vì vậy, không chỉ những người có tiếng tăm: những vị giám đốc điều hành giao dịch nội gián, các vận động viên lạm dụng thuốc và những chính trị gia lạm dụng đặc quyền, mới là những người gian lận. Đó còn có thể là cô phục vụ bàn đã bỏ túi riêng tiền boa thay vì nộp vào quỹ chung.
Hãy xem chuyện gì đã xảy ra trong một đêm vào mùa xuân năm 1987: bảy triệu trẻ em Mỹ đột nhiên biến mất. Một vụ bắt cóc kinh hoàng nhất trong lịch sử? Khó có thể xảy ra một chuyện như vậy. Mà đó là do đêm 15 tháng Tư, và Sở Nội vụ Mỹ vừa mới thay đổi một quy định. Thay vì chỉ cần liệt kê từng đứa con phụ thuộc, những người khai thuế đã được yêu cầu cấp số An sinh Xã hội cho mỗi đứa con. Bỗng nhiên, bảy triệu trẻ em vốn chỉ tồn tại như các suất miễn trừ “ma” trên tờ khai thuế 1040 của năm trước đã biến mất, tương ứng với một phần mười tổng số trẻ em phụ thuộc tại Mỹ.